สัญญาณที่บอกว่า ลูกเราเป็น Perfectionist

เคยมั้ย …ที่บางทีลูกกำลังวาดรูป เขียนหนังสือ หรือ ทำกิจกรรมต่างๆอยู่ …แล้ว เค้า ขีดทิ้ง หรือ หยุดทำ ก่อนที่จะทำเสร็จ
ทั้งๆ ที่เราก็รู้…ว่า เค้าทำได้ แค่ไม่ทำต่อ
นี่คือ ….สัญญาณที่บอกว่า ลูกเราเป็น Perfectionist ….กลัวความไม่สมบูรณ์แบบ
เด็กที่ เป็น Perfectionist
มักถูกชมที่ผลลัพธ์บ่อยๆ (เช่น เก่งจัง, ฉลาดจัง )
ทำให้เด็กเรียนรู้ว่า ผลงาน คือสิ่งที่ทำให้เขาเป็นที่รัก
#นิสัยนี้ส่งต่อกันได้ (มักมาจากพ่อแม่ที่เป็น Perfectionist โดยไม่ตั้งใจ)
เด็กที่เป็น Perfectionist ภายนอกอาจจะดูเหมือน เด็กนิสัยเสีย หรือ เด็กเจ้าอารมณ์ เช่น การอาละวาด, ไม่มีน้ำใจนักกีฬา, ยอมแพ้ง่าย หรือเอาแต่ใจ
……แต่ความจริงแล้วมีสิ่งที่ซ่อนอยู่ภายใต้พฤติกรรมเหล่านั้น และนี่คือวิธีรับมือที่ถูกต้องแทนการดุด่า
1. ทำลายผลงานทิ้งทันทีที่ไม่ perfect
บางครั้ง เราอาจจะเห็นว่า…. ลูกขยำรูปวาด ฉีกการบ้าน หรือสติหลุดเพียงเพราะความผิดพลาดเล็กๆ น้อยๆ
เพราะ ….มาตรฐานที่ลูกตั้งไว้ให้ตัวเองสูงมาก จนช่องว่างระหว่าง “สิ่งที่จินตนาการไว้” กับ “สิ่งที่ทำออกมาได้จริง” มันห่างกันเกินกว่าที่เขาจะรับไหว
สิ่งที่เราควรทำ : “แม่รู้ว่าหนูตั้งใจกับชิ้นนี้มากเลย ความผิดพลาดเป็นเรื่องธรรมดาของการฝึกฝนนะ มันน่าหงุดหงิดเนอะ… ถ้าไม่ไหว จะออกไปพักก่อนก็ได้นะลูก”
2. เลิกเล่นทันทีที่เริ่มจะแพ้
บางครั้งเด็กอาจจะ …ตะโกนโวยวาย หงุดหงิดตอนเล่นเกม แล้วจู่ๆ ก็บอกว่า “ไม่เล่นแล้ว!”
เพราะว่า ….การยอมแพ้ก่อนจบเกมทำให้ลูกรู้สึกว่าเขาเป็นคน “เลือก” ที่จะหยุดเอง ซึ่งมันรู้สึกปลอดภัยกว่าการเล่นให้จบแล้วต้องเผชิญกับความจริงว่าเขา “ไม่เก่งที่สุด” หรือไม่สมบูรณ์แบบ
สิ่งที่เราควรทำ : “การแพ้มันยากนะลูก หนูจะรู้สึกเสียใจก็ได้นะ แต่เรายังเล่นให้จบได้นะ” (นอกจากนี้ การตกลงกติกาและความคาดหวัง “ก่อนเริ่มเล่น” ก็ช่วยได้มากค่ะ)
3. คอยตำหนิหรือจับผิดทุกอย่างที่คุณทำ
เด็กมักจะพูดว่า “แม่ทำผิดแล้ว” “มันไม่ได้ทำแบบนั้นนะ” หรือคอยบงการ จัดการทุกอย่างรอบตัว
เพราะ เมื่อเด็ก (หรือแม้แต่ผู้ใหญ่) ต้องจัดการกับความกดดันเรื่องความสมบูรณ์แบบภายในใจ เด็กจึงระบายมันออกมาสู่ภายนอก มันคือ “ความกังวล” ของเขาที่กำลังมองหาที่ลง
สิ่งที่เราควรทำ : เราไม่ต้องเถียงลูก … ให้ลองพูดว่า “ขอบใจนะที่บอก แต่แม่จะทำแบบนี้แหละ”
4. เด็กแบบนี้ คิดว่า “ความผิดพลาด” คือ “อันตราย”
เด็กจะมีปฏิกิริยาโต้ตอบที่รุนแรงมาก และ ดูเกินกว่าเหตุเมื่อเทียบกับสถานการณ์ที่เกิดขึ้น
เพราะ …สมองของเขาเชื่อมโยงคำว่า “การทำทุกอย่างให้ถูกต้อง” เข้ากับ “ความปลอดภัยและการเป็นที่รัก” ดังนั้น พอพลาดปุ๊บ เขาจึงรู้สึกเหมือนถูกคุกคาม ไม่ใช่แค่เขินอายธรรมดา
สิ่งที่เราควรทำ : ให้ลูกได้เห็น “ความผิดพลาด” ของคุณบ่อยๆ เช่น “อุ๊ย แม่หุงข้าวไหม้ซะแล้ว แต่ไม่เป็นไร เรื่องพลาดมันเกิดขึ้นได้ เดี๋ยวแม่ลองวิธีอื่นดูนะ” การทำให้เห็นว่าความไม่สมบูรณ์แบบเป็นเรื่องปกติ จะช่วยให้เขาลดความกลัวลงได้ค่ะ
…..เราสามารถ หยุดส่งต่อความเป็น Perfectionist
ได้เช่นกัน ด้วยการปรับวิธีพูดและการแสดงออกเมื่อเจอความล้มเหลวในแต่ละวัน